In een fabriek waar machines dag en nacht produceren, is licht eigenlijk niet meer nodig. Robots werken onvermoeibaar door, productielijnen draaien 24 uur per dag en menselijke tussenkomst is vrijwel overbodig. Het idee van zo’n dark factory stond centraal tijdens het event ‘Dark Factory: droom of nachtmerrie?’ dat op 25 februari 2026 plaatsvond bij Capi Europe in Tilburg.
De aftrap met de indrukwekkende video over autofabriek Zeekr waar robots vrijwel ál het werk doen illustreerde de toekomst met de dark factory. Dagelijks rollen er ruim 800 luxe elektrische auto’s van de band. De fabriek heeft een capaciteit van tot wel 300.000 auto’s per jaar. Mensenhanden komen hier bijna niet meer aan te pas. Ondernemers werd gevraagd te gaan staan als dit beeld voor hun bedrijf een droom of eerder een nachtmerrie is.
De vragen of vergaande robotisering en automatisering een kans voor bedrijven is om concurrerend te blijven. En welke nieuwe uitdagingen dit met zich meebrengt stond deze middag centraal voor ondernemers en netwerkpartners zoals brancheorganisaties en onderwijs.
Onderzoek naar productieautomatisering
Om de stand van zaken rondom productieautomatisering in Midden- en West-Brabant in beeld te brengen, deden Fontys Hogeschool, REWIN, Koninklijke Metaalunie, FME en Midpoint Brabant een grootschalig marktonderzoek bij mkb-maakbedrijven. Chris Maliepaard, onderzoeker bij Fontys Technische Bedrijfskunde van Fontys Hogescholen, deelde tijdens het event een aantal boeiende inzichten uit dit onderzoek.
Maliepaard voerde zijn onderzoek uit onder 97 mkb-bedrijven in de maakindustrie. Daaruit bleek onder meer dat het wegnemen van repeterend werk voor veel bedrijven de belangrijkste reden is om te automatiseren. Krappe personeelsbezetting komt op een goede tweede plaats. “Twee jaar geleden hebben we dit onderzoek ook uitgevoerd”, vertelde Maliepaard. “Opvallend is dat drie onderwerpen nu significant hoger scoren. Op afstand ondersteunen van klanten. Product Lifecycle Management. En automatisch sorteren en produceren.”
————————————-
“Twee jaar geleden hebben we dit onderzoek ook uitgevoerd. Opvallend is dat drie onderwerpen nu significant hoger scoren. Op afstand ondersteunen van klanten. Product Lifecycle Management. En automatisch sorteren en produceren.”
Chris Maliepaard, donderzoeker bij Fontys Technische Bedrijfskunde van Fontys Hogescholen
————————————-
Op dit moment is productieautomatisering binnen veel mkb-maakbedrijven nog niet heel vergevorderd. Op de werkvloer wordt automatisering vooral ingezet voor het CNC-bewerken van hout en metaal of voor het automatiseren van handmatige bewerkingen. Ook processen zoals tijdregistratie en het importeren van standaardtekeningen worden steeds vaker geautomatiseerd. Opvallend genoeg is de inzet van AI nog beperkt. 3% van de respondenten gebruikt altijd AI bij hun kwaliteitscontrole, 40% van de respondenten past AI soms toe bij ondersteunende bedrijfsprocessen. Onderwerpen waar bedrijven graag mee aan de slag willen, zijn onder meer geautomatiseerd offreren en het verhogen van de Overall Equipment Effectiveness (OEE).
Maliepaard liet zien dat 87 procent van de deelnemende bedrijven de afgelopen twee jaar heeft geïnvesteerd in productieautomatisering. Ongeveer een kwart van die bedrijven investeerde zelfs meer dan de helft van het totale investeringsbudget in automatisering. Uit het onderzoek blijkt dat 76% in de nabije toekomst gaat investeren, 28% zelfs met méér dan 50% van totale investeringsbudget.
Robots bewerken metaal
Na de onderzoeksinzichten kwam de praktijk aan bod. Janwillem Verschuuren, eigenaar van metaalbedrijf De Cromvoirtse uit Oisterwijk, vertelde hoe zijn bedrijf de afgelopen jaren grote stappen heeft gezet op het gebied van automatisering en robotisering.
Het bedrijf produceert 24 uur per dag, zeven dagen per week en is een van de meest geavanceerde en geautomatiseerde metaalbewerkers van Nederland. Klanten kunnen via het webportaal van De Cromvoirtse dag en nacht een tekening uploaden van hun product en een bestelling voor een one-off of een kleine serie plaatsen. Het benodigde metaal wordt vervolgens automatisch naar de juiste machine gebracht. Daarna worden de onderdelen grotendeels geautomatiseerd geproduceerd.
————————————-
“Het is goed om je verwachtingen bij te stellen als het om robotisering gaat. Vaak verwachten mensen 150%. Stel dat bij naar 80%. Implementeer je robot en voer in de loop van de tijd verbeteringen door. Zo werk je geleidelijk toe naar die 100%.”
Janwillem Verschuuren, directeur/eigenaar van metaalbedrijf De Cromvoirtse
————————————-
“Robotisering is duur, hoor je vaak”, hield Verschuuren zijn publiek voor. “Maar denk ook aan wat het oplevert. Als jouw nieuwe robot het werk van één fulltimer kan overnemen, levert je dat binnen vijf jaar een besparing van drie ton op. Zo moet je rekenen.”
Het verhaal van De Cromvoirtse liet zien dat automatisering zelden een eenvoudige stap is, maar eerder een proces van experimenteren, leren en bijsturen.
Technologie, mensen en investeringen
Het event bood volop ruimte voor interactie. Zo gingen de deelnemers in kleine groepjes dieper in op verschillende aspecten van productieautomatisering. Een belangrijk thema was de rol van nieuwe technologieën. Robotisering, sensortechnologie en kunstmatige intelligentie maken het mogelijk om productieprocessen steeds slimmer en efficiënter in te richten. Van de deelnemers maakte 20 % gebruik van data en sensoren in het productieproces. Zo’n 80 % van de deelnemers heeft onvoldoende in beeld welke taken met AI kunnen worden geautomatiseerd.
————————————-
“Als we kijken naar het aantal robots per medewerker gaat het niet zo goed in Noord-Brabant. Dat zie je aan de arbeidsproductiviteit. De groei van de arbeidsproductiviteit neemt af. We moeten méér doen in Brabant om dat te veranderen. De urgentie is hoog.”
Bob van Dijk, Senior Strateeg High Tech Systems bij Provincie Noord-Brabant
————————————-
Maar inzet van technologie alleen is niet voldoende. Automatisering vraagt ook om nieuwe vaardigheden binnen organisaties. Medewerkers krijgen andere rollen, bijvoorbeeld in het bedienen, onderhouden en optimaliseren van systemen. Het werk wordt fysiek lichter en de kwaliteit van het werk verbetert. Zijn de mensen voldoende voorbereid op de intensieve samenwerking tussen mens en machines?
Tot slot kwam ook het financiële aspect uitgebreid aan bod. Investeringen in automatisering zijn vaak aanzienlijk, maar kunnen zich op termijn terugverdienen door hogere productiviteit en lagere operationele kosten. De mate waarin ondernemingen investeren, verschilt van bedrijf tot bedrijf. Van de aanwezige ondernemers investeerde het merendeel afgelopen 2 jaar jaar meer dan een ton in productieautomatisering.
————————————-
“Introduceer je robots of cobots? Leg zo’n beslissing niet op, maar neem je mensen mee in die verandering. Maak ze onderdeel van het proces.”
Marcel Van Gogh, Maintenance Manager bij Van Geloven
————————————-
Capi Europe, een passende locatie
Het Dark Factory Event van Midpoint Brabant vond plaats op een prachtig plein in het hart van de Capi-fabriek. Het bleek een perfecte locatie. Want Capi Europe vormt een treffend voorbeeld van de ontwikkeling waarover die middag werd gesproken. In de fabriek produceert een klein team medewerkers samen met een aantal robots de Capi-producten. Het bedrijf draait 24 uur per dag, zeven dagen per week door. Capi produceert bloempotten en accessoires voor binnen en buiten. Jarenlang gebeurde Capi’s productie voornamelijk in Azië. In 2011 besloot het bedrijf om de productie terug te halen naar Nederland. Door sterk in te zetten op automatisering en robotisering werd lokale, kwalitatief hoogwaardige productie weer haalbaar en betaalbaar.
Droom of nachtmerrie?
Petra Mouthaan, programmamanager Maakindustrie bij Midpoint Brabant, concludeerde aan het einde van het event dat productieautomatisering vooral kansen biedt. De dark factory is de lange termijn droom waar de meeste ondernemers naar toe willen werken. Waarbij het tempo, de kennis en financiële mogelijkheden verschillen. Maar we moeten wel nú gaan handelen. Zet een eerste stap, maak iemand vrij in je organisatie en start met een pilot. “Er zijn meerdere wegen om productieautomatisering in gang te zetten. Wij helpen je daar graag bij, bijvoorbeeld met het Lerend Netwerk Open Innovatie waar ondernemers aan deelnemen met hun eigen praktijkvraag op het gebied van productiviteitsverbetering.”
De uitkomsten van het marktonderzoek productieautomatisering dat Chris Maliepaard uitvoerde met de samenwerkingspartners Fontys Hogeschool, REWIN, Koninklijke Metaalunie, FME en Midpoint Brabant met steun van de provincie Noord-Brabant wordt op 8 april in de vorm van een whitepaper gepubliceerd.
Meer weten, aansluiten bij één van de Lerende Netwerken?
Neem contact op met een van de aanjagers, business coaches én schrijf je in voor de nieuwsbrief en ontvang de whitepaper.
