Logistiek is onmisbaar voor de Nederlandse economie en samenleving, maar krijgt nog onvoldoende erkenning als strategische randvoorwaarde voor brede welvaart. Dat was een belangrijke boodschap tijdens de zesde editie van het Transport Debat, die op 11 juni plaatsvond op de campus van Tilburg University. Zo’n 100 professionals uit de transport- en logistieke sector kwamen samen voor een middag vol debat, kennisdeling en ontmoeting rondom het thema ‘Logistiek als strategische ruggengraat van Nederland’.
Midpoint Brabant trad op als hosting partner, samen met Tilburg University, gemeente Tilburg en Brabant Ports. Dat het debat in Hart van Brabant plaatsvond is geen toeval: de regio Tilburg-Waalwijk werd de afgelopen zeven jaar maar liefst zes keer uitgeroepen tot logistieke hotspot van Nederland.
Weerbare logistieke ketens vragen om actie
Tijdens drie debatrondes gingen logistiek dienstverleners, retailers, verladers, kennisinstellingen, studenten en overheden scherp met elkaar in gesprek over de uitdagingen die de sector vandaag én morgen raken. Thema’s als stijgende kosten, toenemende regelgeving, schaarse ruimte, betrouwbare transportcorridors, digitalisering en verduurzaming kwamen uitgebreid aan bod.
De centrale boodschap was helder: zonder logistiek staat Nederland stil. Weerbare en veerkrachtige logistieke ketens zijn essentieel voor onze economie en samenleving. Dat vraagt om investeringen in infrastructuur, innovatie en verduurzaming, én om een grotere politieke en maatschappelijke erkenning van het strategische belang van de sector.
Albert-Jan Swart, sectoreconoom bij ABN AMRO, benadrukte dit belang: “Nederland onderschat de waarde van weerbare logistiek. Er is in het regeerakkoord te weinig geld vrijgemaakt voor infrastructuur. Logistiek moet op een veel hoger niveau op de politieke agenda komen.”
Tijdens de discussies werd onderstreept dat de Nederlandse transportcorridors ook in tijden van verstoringen en crises betrouwbaar moeten blijven functioneren. Dat vereist niet alleen een goede planning van onderhoud aan infrastructuur, maar ook een betere voorbereiding van bedrijven op onverwachte gebeurtenissen. Daarbij werd gewezen op lessen die het bedrijfsleven kan trekken uit de aanpak van Defensie als het gaat om paraatheid, scenario-denken en crisisbestendigheid.
Brede welvaart als nieuwe maatstaf
Eén van de onderdelen van het debat was de bijdrage van Bas Kapitein, directeur van Midpoint Brabant. In zijn inleiding pleitte hij voor een bredere waardering van logistiek als maatschappelijke basisvoorziening en als motor voor brede welvaart. Niet alleen wat zichtbaar is – vrachtwagens, warehouses en vierkante meters – bepaalt de waarde van logistiek. Juist de bijdrage aan onze samenleving verdient meer aandacht.
“Logistiek is wat onze samenleving draaiende houdt,” stelde Kapitein. “Zonder logistiek geen bevoorrading van ziekenhuizen, geen productie in onze industrie en geen boodschappen in de supermarkt. Het is een basisvoorziening, net zo essentieel als energie of water.”
Volgens Bas Kapitein moet de sector steeds vaker worden beoordeeld vanuit het perspectief van brede welvaart: economische groei in balans met leefbaarheid, duurzaamheid, gezondheid, innovatie en kansen voor mensen.
Hart van Brabant laat volgens hem zien dat logistiek die bredere waarde al volop creëert. Zo worden jaarlijks ongeveer 100.000 vrachtbewegingen van de weg gehaald via vervoer over water en spoor, investeren bedrijven in duurzame energieopwekking op logistieke locaties en wordt gewerkt aan oplossingen voor netcongestie. Daarnaast investeren bedrijven, onderwijs en overheid gezamenlijk in de toekomst van de sector. Voorbeelden hiervan zijn:
- Tilburg Initiative for Future Logistics: samenwerking tussen elf bedrijven, Tilburg University en Midpoint Brabant aan datagedreven en duurzamere logistiek;
- Logistieke Leerlijn: ontwikkeling van nieuwe opleidingen samen met Yonder voor de logistiek van de toekomst;
- Space2Value: onderzoek naar de maatschappelijke waarde van logistiek vastgoed, zodat betere keuzes kunnen worden gemaakt over ruimtegebruik en ontwikkeling.
Ook tijdens de debatten werd regionale samenwerking nadrukkelijk genoemd als kans om logistiek sterker te positioneren. Juist binnen de context van brede welvaart kunnen regio’s laten zien welke economische én maatschappelijke waarde logistiek toevoegt aan Nederland.
Sector staat voor grote uitdagingen
De discussies maakten duidelijk dat de sector voor belangrijke keuzes staat. Onderhoud en uitbreiding van infrastructuur, digitalisering, automatisering en verduurzaming zijn noodzakelijk om de internationale concurrentiepositie van Nederland te behouden.
Tegelijkertijd neemt de druk toe door stijgende kosten, stikstofproblematiek, netcongestie, schaarste aan ruimte en complexe wet- en regelgeving. Hoewel Nederland nog altijd een belangrijke logistieke wereldspeler is, werd tijdens het debat benadrukt dat die positie niet vanzelfsprekend is.
Data en automatisering werden door de deelnemers genoemd als belangrijke sleutels voor een efficiëntere, slimmere en toekomstbestendige logistiek. Tegelijkertijd werd gewaarschuwd dat achterblijven op deze thema’s gevolgen kan hebben voor het concurrentievermogen van Nederland.
Wil Versteijnen, CEO van BTT Multimodal Container Solutions, verwoordde het scherp: “Nederland staat stil. We hebben de problematiek van stikstof, de verduurzaming, de netwerkcongestie en de wet- en regelgeving. Eigenlijk rijden we op een betonnen muur af en daar hebben we met z’n allen geen erg in.”
Ook werd duidelijk dat verduurzaming onomkeerbaar is, maar dat de route daarnaartoe aandacht vraagt. Hoewel elektrificatie een belangrijke ontwikkeling is, waren veel deelnemers het erover eens dat elektrificatie niet de enige oplossing is. Een bredere mix van duurzame brandstoffen en technologieën lijkt voorlopig noodzakelijk om de transitie haalbaar én betaalbaar te houden.
Het gesprek blijven voeren
Het debat kende een sterke regionale vertegenwoordiging, met bijdragen van onder meer Wil Versteijnen (BTT Multimodal Container Solutions), Huib Claassen (Claassen Logistics), Stan Hamers (ID Logistics Freight) en Bas Kapitein (Midpoint Brabant). De middag stond onder leiding van professor Jan Fransoo (Tilburg University) en Frank Verhoeven (Vos Logistics).
Huib Claassen vatte de waarde van het debat treffend samen: “Het is belangrijk om het geluid van onze sector te vertellen, maar vooral ook om van anderen te horen wat er speelt in de markt.”
Met een grote betrokkenheid vanuit bedrijfsleven, onderwijs en overheid bewees het Transport Debat opnieuw zijn waarde als platform voor dialoog en samenwerking.
De conclusie van de middag was duidelijk: logistiek is veel meer dan transport alleen. Het is een essentiële voorwaarde voor economische weerbaarheid, innovatie en brede welvaart. Om die rol ook in de toekomst te kunnen vervullen zijn investeringen nodig in robuuste infrastructuur, datagedreven innovatie, regionale samenwerking en een haalbare verduurzamingsstrategie. Juist daarom vraagt de sector om een plek hoger op de maatschappelijke en politieke agenda.
