Binnen het Regio Deal-project ‘Wijkaanpak’ werken verschillende partijen samen met de bewoners van Tilburg NoordWest aan het versterken van de bestaanszekerheid en het welzijn van de wijk. Dit doen zij onder andere met behulp van wijkambassadeurs. Voor dit artikel maakten we een wandeling door de wijk met Gaby Rog, Peggy Klomp, Jeanine Safdi, Joëlle Hulshoff en Niki Thewissen. Ze lieten verschillende ontmoetingsplekken zien en vertelden ons waarom de manier waarop zij samenwerken zo cruciaal is.
Regio Deal
Op 1 november 2023 gaf het Ministerie van Binnenlandse Zaken het startschot voor de Regio Deal ‘Ondernemen, innoveren en experimenteren met de mens centraal’. Deze Regio Deal van Midden-Brabant omvat negen projecten gericht op het bevorderen van de brede welvaart, regionaal én landelijk. Tilburg University vervult een rol in vijf van de negen projecten.
Bij Regio Deals werken Rijk en regio samen om de kwaliteit van leven, wonen en werken van inwoners en ondernemers te verhogen. Inwoners in deze gebieden hebben vaak weinig tot geen bestaanszekerheid, leven korter en minder lang in goede gezondheid, hebben minder vertrouwen in de overheid en minder kansen op de arbeidsmarkt. Ook is het risico om in de criminaliteit te belanden substantieel hoger.
Ongelijkheid en armoede vormen hierin belangrijke thema’s, waarbij vooral wordt aangesloten bij United Nations-doelstelling SDG 1: Geen armoede. Deze doelstelling richt zich op het beëindigen van armoede in al haar vormen en benadrukt dat armoede verder gaat dan alleen een laag inkomen. Het gaat ook om beperkte toegang tot basisvoorzieningen zoals gezondheidszorg, onderwijs, huisvesting en voldoende voeding. Mensen die in armoede leven, hebben vaak minder mogelijkheden om volledig deel te nemen aan de samenleving, wat bestaande ongelijkheden verder kan versterken. Het aanpakken van deze problematiek is daarom essentieel voor het vergroten van gelijke kansen, sociale inclusie en het verbeteren van het welzijn en de leefkwaliteit van inwoners.
Het project ‘Wijkaanpak bestaanszekerheid en welzijn’ is ondergebracht bij Tranzo. Binnen Tilburg University wordt samengewerkt met TILT, Organisatiewetenschappen en MTO. Naast Tilburg University werken ook gemeente Tilburg, Elisabeth-TweeSteden Ziekenhuis (ETZ), Fontys Hogeschool, gemeente Waalwijk en Midpoint Brabant intensief samen.
We starten bij Broedplaats WIJ West, één van de ontmoetingsplekken in de wijk, waar je meteen wordt verwelkomd door heerlijke etensgeuren.
Gaby is Senior-adviseur voor Tilburg NoordWest vanuit het Nationaal Programma Leefbaarheid en Veiligheid (NPLV). Bij NPLV zet zij zich specifiek in Tilburg NoordWest in, om gelijke kansen voor de inwoners te creëren. En daar is maatwerk voor nodig, volgens Gaby. Daarom werken ze samen met wijkambassadeurs. Dit zijn inwoners uit de wijk die zelf een groot netwerk hebben en daarmee een spil in het web zijn tussen inwoners en de professionals die in de wijk werken.
Ambassadeurs: initiatiefnemers en spil in het web
Peggy is een van die ambassadeurs én zelf inwoner van de wijk. Als ambassadeur signaleert zij waar behoefte aan is in de wijk en zet zij initiatieven op.
“Ik luister veel! Stel mensen vragen: hoe het met ze gaat, waar ze tegenaan lopen, wat ze positief vinden in de wijk. Want ook dat mag niet vergeten worden.”
– Peggy Klomp
Dankzij haar brede netwerk verbindt ze bewoners en professionals en stimuleert ze saamhorigheid en betrokkenheid in de wijk. Haar netwerk, en dat van alle andere wijkambassadeurs, is dan ook essentieel om goed te weten wat er in de wijk speelt. Ze is daarom op verschillende plekken in de wijk te vinden. Zo kan ze het gesprek aangaan en kan ze mensen in contact brengen met de juiste professionals. Er zijn gelukkig ook veel mensen die zich in willen zetten voor de wijk, maar zij weten nog niet altijd de juiste wegen te vinden. Daar helpt Peggy bij.
De kracht van ontmoetingsplekken
Samen met de wijkambassadeurs ondersteunt Jeanine verschillende initiatieven. Waar nodig legt zij de link met professionals die in bepaalde situaties nodig of gewenst zijn. Ze vertelt over de knutselmiddag in Wijkcentrum ’t Sant, die ooit klein begon met een creatieve moeder uit de wijk. Zij knutselde graag met haar eigen kinderen en vond het leuk dit ook met andere kinderen en ouders te doen. Dit initiatief is uitgegroeid tot een middag waarbij 30 kinderen en hun ouders bij elkaar komen om samen te knutselen. Op de ontmoetingsplekken worden daarnaast ook nog tal van andere activiteiten georganiseerd, zoals EHBO-cursussen in samenwerking met het Rode Kruis, vrouwenkringen, heldinnencursussen en mogelijkheid om een goed boek te lezen.
Tijdens dit soort momenten vang je veel op. Dat biedt mogelijkheid om verder in gesprek te gaan met mensen en ervoor te zorgen dat ze de gepaste (gezins)hulp kunnen krijgen als dit nodig is.
– Jeanine Safdi
Vergroten van de veiligheid
In het Westerpark lopen we langs het ‘Keetje’. Hier worden we verwelkomd door de enthousiaste wijkambassadeur en initiatiefneemster van het Keetje’: Gul. Ze vertelt vol passie over haar initiatief. Met het ‘Keetje’ wil ze van het park een levendige en veilige plek maken voor kinderen en hun ouders. Ze vertelt trots dat ze een vergunning hebben om meerdere dagen in het park te mogen staan. Sindsdien is het park merkbaar gezelliger geworden en voelen mensen zich veiliger. Steeds meer buurtbewoners weten ’t Keetje te vinden voor een praatje en een kop koffie. “Straks komen ze zelfs uit Breda”, lacht ze.
Ik droom ervan dat ‘t Keetje een echte Kiosk wordt, waar de hele buurt samenkomt. Waar kinderen in de boekenhoek even een boekje kunnen gaan lezen en ouders kunnen ontspannen met een lekker bakje koffie.
– Gul
Verkleinen van de afstand
Voor veel inwoners is de stap naar instanties als de GGD of de gemeente groot. Door deze instanties uit te nodigen bij de ontmoetingsplekken merken ze dat het vertrouwen vanuit de inwoners groeit. Door op deze manier in de wijk aanwezig te zijn, verkleinen ze de afstand letterlijk om dergelijke instanties te benaderen.
Wetenschappelijk onderbouwen
In Tilburg wordt een vernieuwende aanpak toegepast, waarbij een groot aantal instanties samenwerkt. Joëlle Hulshoff is onderzoeker bij Tilburg University en doet haar promotieonderzoek naar de werkende én niet werkende elementen van deze samenwerking. Joëlle ziet dat in de samenwerking wordt ingezet op gezamenlijke verantwoordelijkheid om dit project te laten slagen. In haar onderzoek focust Joëlle zich op de ontwikkeling van de gebiedsvisie, omdat daar heel goed naar voren komt hoe de betrokken organisaties met elkaar samenwerken. Ze kijkt onder meer naar hoe het burgerperspectief en de leefwereld van de inwoners wordt meegenomen. Het doel van het onderzoek is enerzijds om inzicht te bieden in de aspecten van de samenwerking die goed werken en vertrouwen wekken bij de betrokkenen, en anderzijds om de knelpunten te identificeren die nog verdere aandacht behoeven. Uiteindelijk hoopt Joëlle dat ook andere steden met deze inzichten aan de slag kunnen.
Bureaucratie die voor bewoners werkt
Als gebiedsmanager vanuit de gemeente Tilburg geeft Niki aan dat ze in het project zien dat bureaucratie op veel vlakken heel goed werkt, maar op een aantal ook niet. Daarvoor is een dergelijke pilot ook belangrijk, om hier in het klein uit te proberen hoe we het systeem zo aan kunnen passen dat het voor iedereen werkt.
“Het is complex en hard werken, we zijn ons daardoor niet altijd bewust van de successen die we al boeken. Er wordt op veel plekken op compleet nieuwe manieren samengewerkt.”
– Niki Thewissen
Verkleinen van de afstand
Voor veel inwoners is de stap naar instanties als de GGD of de gemeente groot. Door deze instanties uit te nodigen bij de ontmoetingsplekken merken ze dat het vertrouwen vanuit de inwoners groeit. Door op deze manier in de wijk aanwezig te zijn, verkleinen ze de afstand letterlijk om dergelijke instanties te benaderen.
Wetenschappelijk onderbouwen
In Tilburg wordt een vernieuwende aanpak toegepast, waarbij een groot aantal instanties samenwerkt. Joëlle Hulshoff is onderzoeker bij Tilburg University en doet haar promotieonderzoek naar de werkende én niet werkende elementen van deze samenwerking. Joëlle ziet dat in de samenwerking wordt ingezet op gezamenlijke verantwoordelijkheid om dit project te laten slagen. In haar onderzoek focust Joëlle zich op de ontwikkeling van de gebiedsvisie, omdat daar heel goed naar voren komt hoe de betrokken organisaties met elkaar samenwerken. Ze kijkt onder meer naar hoe het burgerperspectief en de leefwereld van de inwoners wordt meegenomen. Het doel van het onderzoek is enerzijds om inzicht te bieden in de aspecten van de samenwerking die goed werken en vertrouwen wekken bij de betrokkenen, en anderzijds om de knelpunten te identificeren die nog verdere aandacht behoeven. Uiteindelijk hoopt Joëlle dat ook andere steden met deze inzichten aan de slag kunnen.
Bureaucratie die voor bewoners werkt
Als gebiedsmanager vanuit de gemeente Tilburg geeft Niki aan dat ze in het project zien dat bureaucratie op veel vlakken heel goed werkt, maar op een aantal ook niet. Daarvoor is een dergelijke pilot ook belangrijk, om hier in het klein uit te proberen hoe we het systeem zo aan kunnen passen dat het voor iedereen werkt.
“Het is complex en hard werken, we zijn ons daardoor niet altijd bewust van de successen die we al boeken. Er wordt op veel plekken op compleet nieuwe manieren samengewerkt.” – Niki Thewissen
Nieuwe manieren van samenwerken
Er zijn nieuwe manieren van samenwerken nodig. Het Ontwikkelteam Ruimte is daar een mooi voorbeeld van, hierin zit een afvaardiging van verschillende woningcorporaties en de gemeente. Het bij elkaar zetten van die verschillende organisaties en instanties is een compleet nieuwe manier van samenwerken die veel beter afgestemd is op en rekening houdt met wat de bewoner wil en nodig heeft. Zo werken zij, met oog voor bewoners, samen aan diverse onderwerpen zoals de wijkeconomie.
Het aanpassen van dit systeem is hard werken. Er zijn zoveel betrokken partijen en instanties, het gaat eigenlijk over hoe we in Nederland alles ingericht hebben. Dit maakt het ongelooflijk complex, maar als het lukt zoals beoogd, is het dubbel en dwars de moeite waard!
