Energieprijzen, de beschikbaarheid van grondstoffen, veranderende regelgeving en klanten en financiers die steeds vaker om duurzaamheidsinformatie vragen. Ondernemers hebben te maken met een snel veranderende omgeving. Duurzaam ondernemen gaat daardoor allang niet meer alleen over klimaat of het voldoen aan regels. Het raakt steeds directer aan kosten, risico’s, klantrelaties en de continuïteit van het bedrijf.
Binnen het Regio Deal-project ‘Verbeteren duurzame bedrijfsvoering mkb’ onderzoeken Tilburg University en Midpoint Brabant hoe ondernemers duurzaamheid praktisch kunnen inzetten in hun bedrijfsvoering. Niet door meer administratie te creëren, maar door informatie te gebruiken om betere keuzes te maken en bedrijven toekomstbestendiger te maken.
Volgens Cardin Masselink van Tilburg University zit daar ook precies de kern van de aanpak. “Duurzaamheid wordt vaak nog gezien als iets wat je naast je bedrijfsvoering doet. Terwijl informatie over energie, grondstoffen, leveranciers of uitstoot juist onderdeel kan zijn van de keuzes die je als ondernemer dagelijks maakt.”
Volgens Cardin Masselink van Tilburg University zit daar ook precies de kern van de aanpak.
“Duurzaamheid wordt vaak nog gezien als iets wat je naast je bedrijfsvoering doet. Terwijl informatie over energie, grondstoffen, leveranciers of uitstoot juist onderdeel kan zijn van de keuzes die je als ondernemer dagelijks maakt.”
Tilburg en de provincie Noord-Brabant samen aan kennis en praktische toepassingen waarmee het mkb stappen kan zetten in duurzame bedrijfsvoering.
Wat heeft duurzaamheid met je bedrijfsvoering te maken?
De Europese richtlijn voor duurzaamheidsrapportage (CSRD) was een belangrijke aanleiding voor het project. De richtlijn verplichtte een grote groep bedrijven om te rapporteren over duurzaamheid. Inmiddels is de Europese regelgeving aangepast en geldt de directe rapportageplicht voor een kleinere groep bedrijven. Daarmee is de relevantie van duurzaamheidsinformatie voor het mkb echter niet verdwenen. Klanten, financiers en andere partijen in de keten vragen nog steeds om informatie over duurzaamheid.
Tegelijkertijd maken economische en geopolitieke ontwikkelingen duidelijk dat het om meer gaat dan rapporteren. Hoe afhankelijk is een bedrijf van energie of bepaalde grondstoffen? Waar zitten kwetsbaarheden in de keten? En wat betekenen prijsstijgingen of verstoringen in leveringen voor de bedrijfsvoering?
“Het gaat dus niet alleen om de vraag: moet ik hierover rapporteren?”, zegt Masselink. “Voor ondernemers is vooral interessant wat je met die informatie kunt doen. Als je weet waar je energie verbruikt, van welke grondstoffen je afhankelijk bent of waar risico’s in je keten zitten, kun je daar ook op sturen.”
Duurzaamheidsinformatie wordt daarmee ook sturingsinformatie: informatie die ondernemers helpt om risico’s eerder te herkennen, kosten en verbeterpunten in beeld te krijgen en betere keuzes te maken.
Wat kunnen we leren van 224 mkb-bedrijven?
Om beter te begrijpen waar bedrijven staan, zijn binnen het project 24 diepte-interviews gehouden en vulden 273 bedrijven uit Noord-Brabant, Zeeland en Limburg een enquête in. Daarvan waren 224 bedrijven mkb-bedrijven. De uitkomsten geven inzicht in wat bedrijven al doen, waar zij tegenaan lopen en hoe zij duurzaamheidsinformatie gebruiken.
De enquête laat zien dat duurzaamheid voor veel bedrijven niet nieuw is. 94 procent van de onderzochte mkb-bedrijven meet al minimaal één duurzaamheidsonderwerp, zoals energieverbruik of CO₂-uitstoot. Tegelijkertijd gebruikt slechts ongeveer de helft van de bedrijven duurzaamheidsinformatie bij strategische beslissingen. Bijna de helft ontvangt verzoeken uit de keten om duurzaamheidsinformatie.
De volgende stap is daarom niet alleen het verzamelen en rapporteren van duurzaamheidsinformatie, maar vooral het benutten ervan in de dagelijkse bedrijfsvoering.
Wat doen bedrijven die verder zijn?
Bedrijven die verder zijn met hun duurzaamheidsinspanningen laten zien waar de praktische waarde kan ontstaan. Zij gebruiken duurzaamheidsinformatie vaker bij keuzes over bijvoorbeeld inkoop en leveranciers, producten en klanten, maar ook bij budgetten en kosten.
Duurzaamheid is bij deze bedrijven bovendien vaker duidelijk belegd. 94 procent van de bedrijven die in het onderzoek als koploper zijn aangemerkt, heeft iemand aangewezen die hiervoor verantwoordelijk is. Ook schakelen zij vaker externe experts in voor ondersteuning.
De interviews laten zien wat dit in de praktijk kan betekenen. Zo gebruiken bedrijven informatie over energieverbruik en uitstoot om processen efficiënter te maken. Andere bedrijven gebruiken duurzaamheidsinformatie in gesprekken met klanten of nemen deze mee bij investeringen in bijvoorbeeld energiebesparing, nieuwe productiemethoden of circulaire grondstoffen.
“We zien dat bedrijven die al verder zijn met duurzaamheid, dit steeds vaker verbinden aan vraagstukken die voor hen sowieso belangrijk zijn”, vertelt Masselink. “Het gaat dan bijvoorbeeld over kosten, efficiëntie, innovatie of de relatie met klanten en leveranciers.”
Duurzaamheid wordt zo onderdeel van keuzes die bedrijven toch al maken. De vraag is dan niet alleen: hoe duurzaam zijn we? Maar ook: waar kunnen we kosten besparen, processen verbeteren, risico’s verkleinen of nieuwe kansen benutten?
Een persoonlijke spiegel voor ondernemers
Niet ieder bedrijf staat op hetzelfde punt. Daarom konden ondernemers die aan het onderzoek hebben deelgenomen een persoonlijk benchmarkrapport ontvangen. Daarin zien zij hoe hun bedrijf ervoor staat ten opzichte van vergelijkbare bedrijven binnen hun branche en grootteklasse.
Het advies sluit aan bij de duurzaamheidspositie van het bedrijf. Een ondernemer die nog aan het begin staat, krijgt bijvoorbeeld handvatten om relevante duurzaamheidsthema’s te bepalen en te starten met meten. Voor een bedrijf dat al verder is, kan de volgende stap juist liggen in het vergroten van de impact in de keten of het beter benutten van informatie bij strategische keuzes.
Zo is de benchmark niet alleen een vergelijking met andere bedrijven, maar vooral een persoonlijke spiegel voor de volgende stap.
Welke route past bij jouw bedrijf?
Uit het onderzoek blijkt verder dat ondernemers vooral behoefte hebben aan duidelijkheid over wat relevant is en aan praktische ondersteuning die aansluit bij hun eigen situatie.
“Een ondernemer zit niet te wachten op nóg een lijst met verplichtingen”, zegt projectleider Caroline IJkema van Midpoint Brabant. “Die wil weten: wat betekent dit voor mijn bedrijf en waar kan ik morgen mee aan de slag? Daarom willen we kennis en ondersteuning zo praktisch mogelijk maken.”
Tilburg University en Midpoint Brabant werken daarom aan een interactief kompas voor toekomstbestendige bedrijfsvoering. Het kompas helpt ondernemers om vanuit hun eigen situatie of een concreet bedrijfsvraagstuk te bepalen waar ze staan, welke onderwerpen relevant zijn en welke vervolgstappen daarbij passen. Wetenschappelijke kennis en onderzoeksresultaten worden daarbij verbonden aan praktische informatie, hulpmiddelen en ondersteuning.
Omdat niet iedere ondernemer op dezelfde plek begint, wordt geen statisch handboek ontwikkeld. Het kompas sluit aan bij het vertrekpunt van de ondernemer en kan meegroeien met nieuwe kennis en ontwikkelingen. Samen met ondernemers wordt het kompas verder ontwikkeld en in de praktijk getest, zodat ondernemers er in 2027 mee aan de slag kunnen.
Wat betekent dit voor Hart van Brabant?
Duurzame bedrijfsvoering gaat niet alleen over wat één bedrijf doet. Bedrijven zijn onderdeel van een keten en hebben te maken met klanten, leveranciers, financiers en andere partijen. Door duurzaamheid mee te nemen in keuzes over bijvoorbeeld energie, grondstoffen, inkoop en productie kunnen bedrijven niet alleen hun impact verkleinen, maar ook kosten besparen, risico’s beter in beeld krijgen en nieuwe kansen benutten.
Niet ieder bedrijf staat daarbij op hetzelfde punt. Ondernemers in Hart van Brabant lopen tegen verschillende uitdagingen aan, zoals tijdgebrek, beperkte capaciteit, gebrek aan kennis of geschikte systemen en onduidelijke informatieverzoeken.
Juist daarom is samenwerking in de regio belangrijk. “Niet elk bedrijf heeft een duurzaamheidsafdeling of de tijd om alle ontwikkelingen zelf bij te houden”, zegt IJkema. “Door kennis, ondernemers en regionale partners met elkaar te verbinden, kunnen we zorgen dat bedrijven daadwerkelijk stappen kunnen zetten.”
Door bedrijven in de regio van elkaar te laten leren en kennis en ondersteuning beschikbaar te maken, kunnen zij stap voor stap verder komen. Een sterker en toekomstbestendiger mkb draagt zo bij aan een sterke economie, een duurzame leefomgeving en brede welvaart in Hart van Brabant.
De komende periode krijgt het interactieve kompas verder vorm en betrekken we ondernemers bij de ontwikkeling en het testen ervan. Op 5 november gaan ondernemers tijdens een interactieve bijeenkomst aan de slag met duurzame bedrijfsvoering en vertalen we inzichten uit het onderzoek naar de praktijk.
Over het project
‘Verbeteren duurzame bedrijfsvoering mkb’ is onderdeel van de Regio Deal Midden-Brabant. Binnen het project werken Tilburg University, Midpoint Brabant, de gemeente Tilburg en de provincie Noord-Brabant samen aan kennis en praktische toepassingen waarmee het mkb stappen kan zetten in duurzame bedrijfsvoering.
